بیماری اسکندر یک اختلال عصبی ژنتیکی نادر است که کمتر از یک میلیون نفر در سراسر جهان به آن مبتلا هستند. این بیماری باعث ایجاد طیفی از مشکلات از جمله از دست دادن تحرک، تشنج و مشکلات گفتاری می شود و اغلب کشنده است.
این بیماری در اثر آسیب به ژن تولید کننده پروتئین اسیدی فیبریلی گلیال (GFAP) ایجاد می شود.
این خطا، نسخه‌های غیرعادی GFAP را ایجاد می‌کند و باعث می‌شود که پروتئین در درهم‌هایی به نام الیاف روزنتال به هم بچسبد. این فیبرها به سلول های کمکی مغز به نام آستروسیت ها فشار وارد می کنند که سپس همراه با میلین مغز آسیب می بینند.
درمان‌های کنونی بر مدیریت علائم بیماری اسکندر تمرکز دارند، اما پس از دهه‌ها تحقیق پر زحمت، سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) اکنون اولین دارویی را که مستقیماً به این بیماری حمله می‌کند تأیید کرده است.
این دارو zilingersen (با نام تجاری Zanvastro) است و GFAP را مستقیماً هدف قرار می دهد و میزان تولید بدن را کاهش می دهد. در آزمایشات بالینی نشان داده شده است که تأثیر مثبتی بر ویژگی های کلیدی بیماری دارد.
آلبی مسینگ، متخصص نوروپاتولوژی از دانشگاه ویسکانسین-مدیسون که بیش از 30 سال این بیماری را مطالعه کرده است، گفت: “این یک روز شگفت انگیز و مورد انتظار برای جامعه بیماری اسکندر است.”
تایید FDA تا حدی از طریق یک کارآزمایی بالینی شامل 54 بیمار کودک و بزرگسال تا سن 53 سال در 13 سایت در هشت کشور تامین شد.
نشان داده شد که مهارت‌های حرکتی در شرکت‌کنندگان جوان‌تر تثبیت یا بهبود می‌یابد، در حالی که سرعت راه رفتن شرکت‌کنندگان مسن‌تر در مقایسه با کاهش در افرادی که تحت درمان قرار نمی‌گرفتند، ثابت ماند.
در درمان هایی که بیش از یک سال به طول انجامید، نشان داده شد که این دارو تمام استانداردهای ایمنی لازم را برای دریافت تاییدیه کامل FDA رعایت می کند. برخی از افراد عوارض جانبی را تجربه کردند، اگرچه اکثر آنها خفیف یا متوسط بودند، و عوارض جدی در بیماران تحت درمان کمتر از گروه کنترل بود.
شایع ترین عوارض جانبی عبارتند از استفراغ، کمردرد، سرفه، سردرد و درد پس از تزریق نخاعی. FDA همچنین هشدار می دهد که برخی از بیماران دچار مننژیت آسپتیک، التهاب پوشش اطراف مغز و نخاع شده اند.
“[The] برت مونیا، دانشمند پزشکی، مدیر عامل Ionis Pharmaceuticals، شرکتی که مسئول توسعه این دارو است، گفت: تأیید Zanvastro فصل جدیدی را برای افراد مبتلا به بیماری الکساندر و خانواده‌هایشان آغاز می‌کند، افرادی که مدت‌هاست با این بیماری پیشرونده و اغلب کشنده بدون هیچ گزینه درمانی مواجه هستند.
برای رسیدن به این نقطه با Zanvastro، چندین مرحله کاوش لازم است. مسینگ، همراه با همکارانش از جمله مایکل برنر، نوروبیولوژیست از دانشگاه آلاباما در بیرمنگام، در ابتدا با موش هایی که برای تولید بیش از حد GFAP پرورش داده شده بودند، کار کردند.
هنگامی که این منجر به توده های پروتئین در آستروسیت ها شد، محققان را در مسیر درک چگونگی پیشرفت بیماری اسکندر قرار داد.
مدل‌های موش در ابتدا برای بیان بیش از حد ژن GFAP مهندسی شده بودند و محققان با شگفتی متوجه شدند که آنها به طور ناخواسته ضایعات کلاسیک بیماری اسکندر را بازتولید کرده‌اند.
مسینگ می‌گوید: «این یک استراتژی واضح و خاص برای درمان ارائه کرد – پروتئین GFAP.
پس از بررسی اولیه داروهای موجود مورد تایید FDA برای اینکه ببینند آیا هر یک از آنها ممکن است بر بیماری الکساندر تأثیر بگذارد، محققان در نهایت تصمیم گرفتند داروی سفارشی خود را برای کاهش سطح تولید GFAP ایجاد کنند.
این دارو از طریق الیگونوکلئوتیدهای آنتی سنس (ASOs)، قطعات کوچک DNA که تولید GFAP را سرکوب می کند، کار می کند. این درمان قبل از شروع کارآزمایی بالینی انسانی در سال 2021 روی حیوانات آزمایش شده است.
تجویز Zanvastro نیاز به تزریق در کانال نخاعی هر سه ماه یک بار، توسط یک متخصص مراقبت های بهداشتی دارد. این تاییدیه بیماران در تمام سنین را پوشش می دهد، اگرچه علائم بیماری اغلب قبل از سن 2 سالگی ظاهر می شود.
همانطور که یکی از مادران کودک مبتلا به بیماری اسکندر در توضیح واکنش دخترش به درمان می گوید: “مه از مغز او خارج می شود و شخصیت او فرصت بیشتری پیدا می کند.”
این هنوز یک درمان نیست – این وضعیت را معکوس نمی کند یا آن را از بین نمی برد – اما می تواند به طور قابل توجهی پیشرفت بیماری را کاهش دهد و علائم را با هدف قرار دادن مستقیم علل زمینه ای بهبود بخشد.
مسینگ می گوید: “کل برنامه تحقیقاتی بدون حمایت و مشارکت جامعه بیمار و خانواده که ما همیشه قدردان آنها خواهیم بود امکان پذیر نخواهد بود.”
این مقاله توسط ربکا دایر تصحیح و توسط ربکا دایر ویرایش شده است. در حالی که ما به روند خود افتخار می کنیم، اما فقط انسان هستیم. اگر خطایی را مشاهده کردید، لطفاً به ما اطلاع دهید.
